Àwọn Ìdàgbàsókè Ìṣèlú Ayé da Iṣẹ́ Ọkọ̀ Ojú Omi rú; Àwọn Olùgbé ọkọ̀ kan ń wo ipa ọ̀nà Òkun Pupa

Àwọn Ìdàgbàsókè Ìṣèlú Ayé da Iṣẹ́ Ọkọ̀ Ojú Omi rú; Àwọn Olùgbé ọkọ̀ kan ń wo ipa ọ̀nà Òkun Pupa

Nínú ìṣẹ̀lẹ̀ tó yani lẹ́nu, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi ń gbìyànjú láti mú àwọn iṣẹ́ padà sípò ní ojú ọ̀nà Òkun Pupa, èyí tó ń fi hàn pé wọ́n ti yípadà sí àwọn ewu ìpìlẹ̀ tó pọ̀ sí i ní agbègbè náà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ ìṣòwò àjèjì ti kọ́ ẹ̀kọ́ láti inú àwọn ìpèníjà tí àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 gbé kalẹ̀, wọ́n ń lo àwọn ohun èlò ìnáwó bíi ààbò láti dín ewu kù.

Ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù Kejìlá, àdéhùn pàtàkì ti ọjọ́ iwájú Freight Index (Euro Route), EC2404, dé ààlà ojoojúmọ́ fún ọjọ́ ìṣòwò karùn-ún ní ìtẹ̀léra, ó parí ní àwọn points 1391.2, ìlọsókè 14.99%. Ìlọsókè yìí, tí ó ju 50% lọ láàárín ọjọ́ márùn-ún tó kọjá, ni àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ oníṣe-ìlú tí a kò retí fa, èyí tí ó fa ìlọsókè kíákíá nínú iye ẹrù ọjà, èyí tí ó ní ipa lórí ọjà ọjọ́ iwájú lẹ́yìn náà.

Ní ọjọ́ kan náà tí wọ́n fi ra ọjà lẹ́yìn ọjà, Shanghai Shipping Exchange kéde àtúnṣe sí owó ìṣòwò fún àwọn àdéhùn ọjọ́ iwájú Freight Index (Euro Route) (EC2404, EC2406, EC2408, EC2410, EC2412), tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, pẹ̀lú owó ìṣòwò tí a ṣètò sí 0.006% iye ìṣòwò náà àti owó ìparí ipò láàárín ọjọ́ kan sí 0.012% iye ìṣòwò náà.

Àwọn onímọ̀ nípa àgbáyé sọ pé àwọn ìyípadà tó wáyé nínú iye owó ọjọ́ iwájú Freight Index (Euro Route) jẹ́ nítorí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìpìlẹ̀ tí a kò retí tó ń fa ìdàgbàsókè tó lágbára àti kíákíá nínú iye owó ọjà.

Ìròyìn ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ tuntun ti Shanghai Shipping Exchange fihàn pé iye owó ọkọ̀ tí wọ́n ná ní ọjà ọkọ̀ ojú omi ní Asia-Europe pọ̀ sí i nítorí ewu ìkọlù tí ó wà ní agbègbè Òkun Pupa. Èyí ti mú kí àwọn ilé iṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi pàtàkì tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ ní ojú ọ̀nà Asia-Europe kéde àwọn ìyípadà, èyí tí ó yọrí sí ìbísí pàtàkì nínú ìrìnàjò ọkọ̀ ojú omi àti iye owó ọkọ̀ ojú omi, pẹ̀lú ìdínkù nínú iṣẹ́ ìyípadà ọkọ̀ ojú omi.

Nígbà tí wọ́n mọ ipa tí ọjà náà ní lórí, àwọn ilé iṣẹ́ pàtàkì gbé iye owó ọjà wọn sókè ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá. Ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù Kejìlá, wọ́n ròyìn pé iye owó ọjà tí wọ́n ń kó jáde láti Shanghai sí Yúróòpù àti àwọn èbúté ìpìlẹ̀ Mẹditaréníà jẹ́ $1497 fún FEU àti $2054 fún TEU, èyí tí ó dúró fún ìbísí 45.5% àti 30.9%, ní ìtẹ̀léra.

Ní ọjọ́ kẹẹ̀dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, àwọn onímọ̀ nípa ìwádìí pín ìròyìn kan tí ó ṣe àfihàn ìyípadà pàtàkì tí ó wà nínú ọjà náà. Wọ́n tẹnu mọ́ ipa tí ìdènà ní Òkun Pupa ní lórí àwọn ọ̀nà ọkọ̀ ojú omi, èyí tí ó ń mú kí agbára ọkọ̀ ojú omi dínkù ní ọ̀nà Asia-Yuroopu ní àkókò kúkúrú.

Ní ìdáhùn sí ìfojúsùn ọjà fún ìdàgbàsókè owó ẹrù tí ń bá a lọ, àwọn orísun láti orí ìtàkùn Yun Qu Na sọ fún àwọn oníròyìn pé àwọn onílé ọkọ̀ ojú omi kan ti ṣí ìforúkọsílẹ̀ fún àwọn ọkọ̀ òfurufú sí Òkun Pupa. A ti ṣètò ìrìnàjò fún àwọn ọkọ̀ òfurufú wọ̀nyí ní ìparí oṣù Kejìlá, pẹ̀lú iye ẹrù tí ó pọ̀ sí i ní ìlọ́po méjì.

Ní fífi ìdí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ wọ̀nyí múlẹ̀, àwọn gbólóhùn ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá sọ pé, ní ìbámu pẹ̀lú ètò “Àwọn Olùṣọ́ Àǹfààní”, àwọn ilé-iṣẹ́ ń múra láti tún àwọn iṣẹ́ ṣe ní ojú ọ̀nà ìlà-oòrùn sí ìwọ̀-oòrùn nípasẹ̀ Òkun Pupa. Wọ́n ń ṣe ètò fún ìgbà àkọ́kọ́ tí ó ṣeé ṣe kí àwọn ọkọ̀ ojú omi àkọ́kọ́ kọjá, tí ó bá ṣeé ṣe kí wọ́n ṣiṣẹ́.

Àwọn onímọ̀ràn gbàgbọ́ pé ìpinnu yìí lè yí àwọn àsọtẹ́lẹ̀ ìṣáájú nípa àìtó agbára padà lẹ́yìn oṣù kẹta, èyí tí ó lè mú kí àtúnṣe agbára ọkọ̀ ojú omi yára sí i.

Nígbà tí wọ́n ń ṣe àyẹ̀wò ipa tààrà tí ìpinnu yìí ní lórí wọn, àwọn ilé iṣẹ́ tẹnu mọ́ ìdúróṣinṣin wọn sí àsọtẹ́lẹ̀ àwọn oníbàárà àti bí wọ́n ṣe ń ṣe dáadáa sí ẹ̀ka ìpèsè. Síbẹ̀síbẹ̀, wọ́n kíyèsí pé láìka àwọn ìgbésẹ̀ ààbò lọ́wọ́lọ́wọ́ sí, ewu gbogbogbòò ní agbègbè náà kò tíì kúrò. Àwọn ilé iṣẹ́ náà sọ pé, tí ààbò àwọn òṣìṣẹ́ bá wà nínú ewu, wọn yóò tún ṣe àyẹ̀wò ipò náà, wọn yóò sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe àtúntò àwọn ètò.

Lẹ́yìn ìròyìn yìí, ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, gbogbo àwọn àdéhùn ọjọ́ iwájú Freight Index (Euro Route) ní ìrírí ìdínkù gidigidi, pẹ̀lú àwọn àdéhùn tí ó dínkù ní ohun tí ó ju 8%.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ ló rí i pé èrò ìdààmú ńlá ń dínkù ní ọjà náà, èyí tí a rí nípasẹ̀ ìdínkù nínú àǹfààní gbogbo àwọn àdéhùn àti ìdínkù tó hàn gbangba nínú àwọn ipò. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé pípadánù pẹ̀lú àwọn àdánù díẹ̀, iye ìṣòwò tó ga fihàn pé ọjà náà yàtọ̀ síra gidigidi, èyí tó mú kó ṣòro láti rí ìtẹ̀síwájú ní àkókò kúkúrú.

Láti kìlọ̀ fún àwọn tó ń kópa nínú ọjà, Shanghai Futures Exchange gbé ìkéde méjì jáde ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, wọ́n ṣe àtúnṣe àwọn ìpíndọ́gba iye owó àti ààlà iye owó fún àwọn àdéhùn ọjọ́ iwájú Ẹrù (Euro Route). Àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí ni láti rán àwọn oníṣòwò létí láti fi ọgbọ́n ṣe àyẹ̀wò ipa ìgbà kúkúrú tí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a kò retí lè ní lórí iye owó ẹrù ojúkòkòrò àti láti kópa nínú àwọn ọjà ọjọ́ iwájú pẹ̀lú ìṣàkóso ipò tó bófin mu.

Lẹ́yìn ìfàsẹ́yìn díẹ̀, ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kejìlá, àdéhùn ọjọ́ iwájú Ẹrù Ojú Irin (Euro Route) dúró ṣinṣin, ó sì tún bẹ̀rẹ̀ sí í gòkè lọ, ó sì dé ààlà ojoojúmọ́ pẹ̀lú ìbísí 16.99%.

Àtúnyẹ̀wò àwọn onímọ̀ràn tẹnu mọ́ ìdí tí a fi nílò láti máa ṣe àkíyèsí bí iṣẹ́ àtìlẹ́yìn ṣe ń lọ ní Òkun Pupa, pípadánù iṣẹ́ àtìlẹ́yìn ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ìpele déédéé, àti bóyá owó ìbánigbófò tí a ti mú pọ̀ sí i yóò tún lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn olùtajà tí ó wà ní ìsàlẹ̀.

Láàárín àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ń lọ lọ́wọ́, ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá, kò sí àwọn ọkọ̀ mìíràn tó tẹ̀lé e láti tún bẹ̀rẹ̀ ipa ọ̀nà Òkun Pupa. Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí láti ọ̀dọ̀ Yihailan, àwọn ọkọ̀ ojú omi tó ń gba Mandeb Strait kọjá ti dínkù gidigidi láti ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù Kejìlá, pẹ̀lú iye àwọn ọkọ̀ ojú omi àti iye àwọn ohun èlò tí wọ́n ń lò fún ẹnìkọ̀ọ̀kan tí wọ́n ń dínkù gidigidi.

Yíyan ọ̀nà gígùn tó yí Cape of Good Hope ká, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìrìn àjò náà máa ń pẹ́ sí i, kò ní owó púpọ̀, ó yàtọ̀ sí Suez Canal, èyí tó máa ń gba owó orí. Suez Canal Authority ròyìn pé nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́tàlélógún (23,000) ọkọ̀ ojú omi ló gba ọ̀nà náà kọjá ní ọdún 2022, èyí tó ń gba owó tó tó $8 bilionu. Pẹ̀lú àpapọ̀ owó tí wọ́n ń gbà fún ọkọ̀ ojú omi kọ̀ọ̀kan, iye owó yìí ń pọ̀ sí i lọ́dọọdún.

Ó ṣe pàtàkì láti kíyèsí pé Suez Canal ń ṣe àfikún pàtàkì sí ọrọ̀ ajé Íjíbítì, èyí tó jẹ́ ìdá mẹ́ta gbogbo àbájáde ọrọ̀ ajé orílẹ̀-èdè náà. A kò tíì mọ ipa gbogbo lórí ọrọ̀ ajé tí ìdènà tí ó wáyé nínú odò náà ṣẹ̀ṣẹ̀ ní lórí rẹ̀.

Ìṣẹ̀lẹ̀ ìdènà Canal Suez tó ti kọjá fi hàn pé ìṣòwò àgbáyé àti ẹ̀wọ̀n ìpèsè ló ṣe pàtàkì. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ipa ìkọlù ọkọ̀ ojú omi tó ṣẹ̀ṣẹ̀ wáyé kéré ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, àwọn ibùdó pàtàkì bíi Canal Suez àti Canal Panama, tí wọ́n bá bàjẹ́, wọ́n ṣì lè ní ipa tó pọ̀ lórí ìṣòwò àgbáyé.

Àwọn onímọ̀ràn tọ́ka sí i pé yíyí àwọn ọkọ̀ ojú omi padà sí apá gúúsù Áfíríkà máa ń ná owó tó tó $1 mílíọ̀nù fún ìrìn àjò kọ̀ọ̀kan àti ọjọ́ méje sí mẹ́wàá láti rìnrìn àjò. Èyí ti fa àwọn ìyípadà tó ṣe kedere nínú iye owó epo ní àgbáyé.

Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn Shanghai Securities News ṣe sọ, iye owó epo kárí ayé ti padà sípò láti ìgbà tí wàhálà Òkun Pupa ti pọ̀ sí i. Epo epo WTI ti pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 7% sí $73.49 fún agba kan, nígbà tí epo Brent tún ti pọ̀ sí i ní ìwọ̀n 7% sí $78.89 fún agba kan ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù Kejìlá, àwọn méjèèjì sì dé ibi gíga tuntun láti ọjọ́ karùn-ún oṣù Kejìlá.

Sibẹsibẹ, ni akawe pẹlu ipa ti ija Israeli ati Palestine ni Oṣu Kẹwa, ilosoke lọwọlọwọ ninu idiyele epo fihan ipele ti o ga julọ ti oye ọja. Lakoko ti idena Okun Pupa le mu iye owo gbigbe fun diẹ ninu awọn ọkọ epo pọ si, ko ti ni ipa pataki lori ipilẹ ọja epo. Niwọn igba ti Yemen ati Israeli kii ṣe awọn orilẹ-ede ti n ṣe epo pataki, idilọwọ naa ko ṣeeṣe ki o ni ipa lori iṣelọpọ epo ni Aarin Ila-oorun. Ni afikun, ọpọlọpọ awọn okeere epo ni Aarin Ila-oorun da lori Strait of Hormuz, nitorinaa niwọn igba ti ọna gbigbe ọkọ oju omi naa ba wa ni ṣiṣi, ipa diẹ yẹ ki o wa lori awọn ipilẹ ọja epo agbaye ati awọn ilana iṣowo.

Àwọn onímọ̀ nípa ètò ìṣàyẹ̀wò dámọ̀ràn pé láti ojú ìwòye àárín gbùngbùn, bí ipò náà ṣe ń sún mọ́ ìpinnu, a retí pé ìtura àwọn wàhálà ní ìdá mẹ́rin àkọ́kọ́ ọdún tó ń bọ̀ yóò dín àwọn ipa tí ó tẹ̀lé e lórí àwọn ẹ̀wọ̀n ìpèsè, ọkọ̀ ojú omi, àti iye owó ọjà kù díẹ̀díẹ̀.

Ní ìparí, àwọn ìdàgbàsókè ìṣèlú ní Òkun Pupa ti fa àwọn ìyípadà nínú iṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi, pẹ̀lú àwọn ọkọ̀ ojú omi kan tí wọ́n ń wo bí àwọn ọ̀nà ṣe ń padà bọ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìpinnu yìí lè yí àwọn ìfojúsùn ọjà tẹ́lẹ̀ padà, ipa gbogbogbò lórí ìṣòwò àgbáyé, àwọn ẹ̀wọ̀n ìpèsè, àti iye owó epo kò dájú. Àwọn onímọ̀ nípa ìṣọ́ra gbani nímọ̀ràn, wọ́n tẹnu mọ́ àìní fún ṣíṣe àyẹ̀wò pẹ̀lú ọgbọ́n nípa àwọn ìdènà ìgbà kúkúrú àti ìkópa tí ó bófin mu nínú ọjà ọjọ́ iwájú.